Nöbetçi Eczaneler
Balıkesirli Araştırmacı Yazar Aydın Ayhan, 30 Ağustos Zaferi’ne giden süreçte Balıkesir ve çevresindeki Kuvayi Milliye mücadelesine ilişkin yaptığı araştırmaları ve ulaştığı belgeleri paylaştı.
Ayhan’ın aktardığı bilgilere göre, TBMM’nin ilk açıldığı dönemde Balıkesir milletvekilleri cephede oldukları için Meclis’te bulunamadı. Ayvalık, İvrindi, Salihli, Akhisar ve Soma cephelerinde yoğun çatışmaların yaşandığı dönemde milletvekilleri de direnişin içinde yer aldı.
Balıkesir’in 30 Haziran 1920’de işgal edilmesinin ardından bölgede mücadele daha da yoğunlaştı. Mehmet Vehbi Bolak, Hasan Basri Çantay ve Abdülgafur Iştın Efendi, haziran sonu ile temmuz başında Ankara’ya gelerek milletvekili yemini etti.
Ayhan, üç milletvekilinin yeminlerinin ardından ortak bir dilekçeyle Meclis’ten cephe izni istediğini ve izin verilmesinin ardından yeniden cepheye döndüklerini belirtti. Söz konusu izinlerin Meclis kayıtlarında yer aldığını aktaran Ayhan, milletvekillerinin ne zaman cepheden döndüğüne ilişkin kayıt bulunmadığını, ancak iki ay sonra Meclis çalışmalarında yeniden yer aldıklarını söyledi.
“Kangren olan kol morfinsiz kesildi”
Ayhan, Kuvayi Milliye döneminde Balıkesir’de faaliyet gösteren gizli bir teşkilata ilişkin bilgileri de paylaştı. Varnalı İsmail Hakkı Bey’in başında bulunduğunu belirttiği teşkilatın, haberleşme, silah sevkiyatı ve yaralı askerlerin taşınması gibi faaliyetlerde bulunduğunu anlattı.
Dönemin zorlu koşullarını gösteren bir olayı da aktaran Ayhan, çatışmada yaralanan bir kişinin Yunan askerlerinin duyabileceği korkusuyla morfinsiz şekilde ameliyat edilmek zorunda kaldığını ifade etti.
Ayhan, doktorun yaralı kişiye ses çıkarmaması gerektiğini söylediğini, gece gerçekleştirilen müdahalede kangren olan kolun kesildiğini anlattı.
Yunan yargılamalarında gizli tanıklar kullanıldı
Araştırmalarında Yunan işgali dönemine ilişkin yargılama belgelerine de ulaştığını belirten Ayhan, Bandırma’da esir alınan Türk askerlerinin yargılanması sırasında gizli tanıklar kullanıldığını söyledi.
Yunanca hazırlanan yargılama tutanaklarını da arşivinde sergileyen Ayhan, belgelerde sanıklar hakkındaki tanık ifadelerinin ve savcılığın talep ettiği cezaların yer aldığını aktardı.
Ayhan ayrıca, Yunan makamları tarafından hazırlanmış belgelerde 70 gizli tanığın isminin bulunduğunu, bunlardan 65’inin Müslüman, 5’inin gayrimüslim olduğunu belirtti.
Araştırmacı Yazar Aydın Ayhan’ın paylaştığı belgeler, Balıkesir ve çevresindeki Kuvayi Milliye mücadelesinin yalnızca cephedeki çatışmalardan ibaret olmadığını; Meclis, yerel direniş ve gizli teşkilatlanma üzerinden yürütülen mücadelenin de Kurtuluş Savaşı’nın önemli parçalarından biri olduğunu ortaya koyuyor.
