Anadolu insanının dilinde, toplumsal hayatımızın bazı karakterlerini anlatan çok çarpıcı deyimler vardır. Bunlardan biri de “Dibek dövenin hık diyeni” sözüdür. Aslında bu söz, yalakalık ve dalkavukluğun çok ötesinde, insanın kendi iradesini, düşüncesini ve kişiliğini bir başkasının gücüne teslim etmesini anlatır.
Bir insanın; ağasına, hocasına, liderine, başkanına, patronuna veya herhangi bir güç ve servet sahibine, sırf onun yanında durabilmek, çıkar elde edebilmek ya da konumunu koruyabilmek adına körü körüne bağlanması.
Hatta…
Yanlış olduğunu bildiği bir davranışı, yalan olduğunu bildiği bir sözü bile ısrarla savunması…
İşte asıl tehlike burada başlamaktadır.
Çünkü…
İnsan inanmadığı bir şeyi savunmak zorunda kaldığında önce vicdanına, sonra kişiliğine ve karakterine yabancılaşır.
Menfaat uğruna doğrularını inkâr etmek, gücün karşısında eğilmek ve kendi düşüncesini bir başkasının iradesine teslim etmek, zamanla insanın öz saygısını da yok eder.
Allah kimseyi inanmadığı bir şeyi savunmak, yanlış olduğunu bildiği bir davranışın arkasında durmak zorunda bırakmasın.
Sadakat başka, körü körüne bağlılık başkadır!
Elbette insanın bir davaya, siyasi partiye, spor kulübüne, kuruma veya lidere bağlılığı olabilir. Ancak sadakat ile körü körüne itaat aynı şey değildir.
Gerçek sadakat, yanlışları görmezden gelmek değil, gerektiğinde onları söyleyebilme cesaretini gösterebilmektir.
Bir lideri sevmek, onun her söylediğini doğru kabul etmeyi; bir siyasi partinin mensubu olmak, bütün kararlarını sorgusuz sualsiz savunmayı gerektirmez.
Ne yazık ki günümüzde siyasetten spora, federasyonlardan sivil toplum kuruluşlarına kadar pek çok alanda bu anlayışın örneklerine rastlıyoruz.
Mensubu olduğu partinin liderini, taraftarı olduğu takımın yöneticisini veya görev yaptığı federasyonun başkanını adeta bir mankurt gibi savunan; eleştiriyi düşmanlık, itirazı ihanet olarak gören bir anlayış giderek yaygınlaşıyor.
Böyle bir ortamda fikir değil itaat, liyakat değil yakınlık, dürüstlük değil dalkavukluk ödüllendiriliyor. Doğruyu söyleyenler yalnızlaşırken, söyleneni tekrarlayanlar güç kazanıyor.
Dalkavuk olmayanın yalnızlığı…
İşin belki de en acı tarafı, bu düzene ayak uydurmayan insanların yaşadıklarıdır.
Yalakalık yapmayan, kimseye yaranmaya çalışmayan, yanlış gördüğünde itiraz eden, doğrularından ve ilkelerinden taviz vermeyen insanlar çoğu zaman yalnızlaştırılır.
Alkış tutmadıkları, her söylenene baş sallamadıkları, gerektiğinde eleştirdikleri için dışlanır; bazen de huzursuzluk çıkaran, uyumsuz veya muhalif olarak nitelendirilirler.
Oysa onların yaptığı şey çoğu zaman yalnızca kişiliklerini ve vicdanlarını korumaktır.
Böyle insanlar zaman zaman yalnız kalabilir, bazı imkânlardan mahrum bırakılabilir, hak ettikleri değeri göremeyebilirler.
Ancak insanın kalabalıklar içinde kişiliğini kaybetmesindense, yalnız kalarak onurunu koruması çok daha değerlidir.
Çünkü her kalabalık güç, her yalnızlık da yenilgi değildir.
Bazen insanın yalnızlığı, başkalarının satın alamadığı bir karaktere sahip olmasının bedelidir.
Çocuklarımıza nasıl bir miras bırakıyoruz?
Belki de en çok üzerinde düşünmemiz gereken konu budur.
Çocuklarımız ve gençlerimiz bizi izliyor. Büyüklerinin nasıl davrandığını, kimin karşısında sustuğunu, hangi durumda eğildiğini, menfaatleri uğruna doğrularından nasıl vazgeçtiğini görüyor.
Yanlış olduğunu bildiği hâlde güçlü birinin yanında kalabilmek için o yanlışı savunan insanları örnek alan bir gençlikten nasıl sağlam bir karakter bekleyebiliriz?
Biz onlara makam, servet ve nüfuzdan önce dürüstlüğü, vicdanı, adaleti ve dik durabilmeyi miras bırakmak zorundayız.
Çünkü bir toplumun gerçek zenginliği sahip olduğu maddi varlıklar değil, yetiştirdiği insanların karakteridir.
Eleştiri düşmanlık değil, gelişmenin şartıdır!
Ortak akıl, herkesin aynı şeyi düşünmesiyle değil, farklı düşüncelerin özgürce ifade edilebilmesiyle ortaya çıkar.
Bir kurumun gelişmesi için eleştiriye, bir siyasi yapının güçlenmesi için özeleştiriye, bir spor teşkilatının ilerlemesi için sorgulamaya ihtiyacı vardır.
Herkesin başkanını alkışladığı ama kimsenin yanlışlarını söyleyemediği bir kurum güçlü değil, aksine kırılgandır.
Hiçbir makam, hiçbir unvan ve hiçbir güç insanı eleştiriden muaf tutmamalıdır.
Elbette eleştirinin de bir ahlakı ve üslubu olmalıdır.
Ancak bu gereklilik, farklı düşünceleri susturmanın gerekçesi hâline getirilmemelidir.
Sonuç olarak…
Eğilmeden yaşamak da bir tercihtir!
Artık kendimize şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir.
Nasıl bir toplum olmak istiyoruz?
Menfaati uğruna her sözü söyleyen, gücün karşısında eğilen insanların çoğaldığı bir toplum mu; yoksa inandığı değerlerden taviz vermeyen, haksızlık karşısında susmayan, doğruya doğru, yanlışa yanlış diyebilen insanların oluşturduğu bir toplum mu?
Tercihim ikincisidir.
İnsan, makamı ve mevkisi ne olursa olsun, önce kendi vicdanına hesap verebilmelidir.
Bir başkanın, liderin, hocanın veya patronun karşısında değil, öncelikle kendi karakterinin karşısında dik durabilmelidir.
Unutmayalım; her alkış takdir, her itaat sadakat, her bağlılık da erdem değildir.
Bazen en büyük sadakat, yanlış yapanı uyarmak; bazen en büyük cesaret, herkesin sustuğu yerde konuşmaktır.
Omurgalı olmak, hiç eğilmemek değil; eğilmemek gereken yerde eğilmemektir.
Dürüst olmak, her şartta güçlüden yana olmak değil; güç kimin elinde olursa olsun doğrunun yanında durabilmektir.
Çocuklarımıza bırakacağımız en değerli miras; sağlam bir karakter, temiz bir vicdan ve özgür bir akıl olmalıdır.
Çünkü bir toplumun çürümesi, önce insanların susmasıyla, sonra yanlışların normalleşmesiyle, en sonunda da dalkavukluğun erdem zannedilmesiyle başlar.
Bir ülkede doğrular güce göre değişmeye başlamışsa, orada yalnızca ahlak değil, gelecek de tehlike altındadır.















YORUMLAR